Ikerketa
Nire ikerketa-jarduera dedikazio pertsonal bizi eta obsesibo batekin hasi zen, gehiago bilatzen ekarpen berri bat egitea, liburu txiki bat gehitzea, Cajalen hitzetan, ezagutzaren liburutegi zabalari, eta ez liburutegia buruan eramatea. Whitehead filosofoak adierazi du, eta ondo adierazi gainera, ikertzaileak, aurkitu ahal izateko, ulertzea bilatzen duela, eta ez ulertzeko aurkitzea, hori jakintsu eruditu batek egingo bailuke. Zerbait, txikia izanagatik, lehen aldiz ikusteko plazera bizi izan duenarentzat, «aurkikuntza-unea» betiko gelditzen da gordeta, eta zaila izango da ikerketa-jarduera alde batera uztea.
Nire espezialitatea materia kondentsatuaren fisika teorikoa da. Sormen-maila handia behar da kontzeptualki, matematikoki eta esperimentalki aurkitzeko funtsezkoa dena bideratzeko modua, mekanismoa ulertzeko aukera emango digun informazio zehatza eskuratzekoa: ezaugarri berrien larrialdia, murrizgarriak, baina osatzen dutenetatik ken ezin daitezkeenak. Guztia, gehiago izateaz gain, kualitatiboki, zatien batura ez bezalakoa da. Materia kondentsatuaren fisikak, orokorrean, gutxi gorabeherako teoremak bakarrik frogatzen ditu. Xumetasuna dirudien horretan dago bere zaitasuna eta handitasuna. Imajinazio zientifikoaren artea da, hurbiltzearen artea, zientzia ororen moduan.
Doktoratu ondoko garaia igaro ondoren, nire jarduera ikerketaren norabidera zabaldu zen, askotariko doktore-tesiekin.
Eragin handiko emaitzak dituzten proiektuetan elkarlanean aritzen, orain esaten den bezala, solidoen eta azalen elektronikako dinamikan, elektroia-elektroia eta elektroia-fonoia interakzioan, hauez gozatu dut: quasipartikula berri bat eta haren ezaugarriak aurkitzea, azaleko plasmoi akustikoa, attosegundo-fisika, hala core-hole eran nola «how they run» «how they dance» bezala azaltzen duen lehenengo esperimentuan, baita egoera topologikoetan dauden elektroien existentzian eta dinamikan ere.
Abangoardiako talde esperimentalekin izan dugun lankidetza estuaren emaitza izan da Shockley motako azaleko egoera elektronikoen bizitza-aldi motzen jatorriaren azalpena, x izpi bigunen espektroskopian oinarritutako metodo berriaren proposamena, atomo adsorbatu eta metalezko gainazal baten arteko karga-transferentziaren mailak estimatzeko, solidoetako garraio elektronikoaren benetako kontrola denbora errealean eta eskala atomikoan, areagotze angeluarraren eragina garraio horretan, eta bolumenean isolatzaileak badira ere azalean gidariak diren material berrien inguruko arestiko ikerketak.
Nire bizitzan zehar handitu egin da komunikazio zientifikoari ematen diodan garrantzia. Zientzialariok herritar arduratsuak izateko eginbeharra dugu, gizarteari azaltzeko zer egiten dugun, zergatik egiten dugun eta zertarako balio duen egiten dugunak. Arrazionaltasunez azaltzea zientzialarien alderdi on guztiak, ezarpen batzuen alde txarrak ezkutatu gabe. Ozen hitz egin behar dugu intolerantzia eta irrazionaltasuna defendatzen diren lekuetan. Gure lanbideari zor diogu; izan ere, Gerald Holton Harvardeko historialari handiak gogorarazten digun moduan, zientzia sostengatzen da bai aurreko erraldoien sorbaldetan, bai arrazionalitatea eta pentsamendu kritikoa defendatzeagatik borrokatu eta sufritu duten askoren hilobietan.
Gaur egun, ikerketa zientifikoaren garapen esponentzialak ia ezinezkoa bihurtzen du berpizkundeko gizakia. Berpizkundeko taldeak bilatu eta eraiki behar ditugu. Talde-lanean sinesten dut, ahaztu gabe ideia bat pertsona baten buruan sortzen dela beti. Nire bizitzan zehar aparteko hainbat pertsonarekin lankidetzan aritzeko zortea izan dut. Oso zorioneko sentitzen naiz. Guztiei nire esker ona eman nahi diet, elkarrekin eraiki dugunagatik.
